ARTYKUŁY I OPRACOWANIA

JAJKO MOZAIKOWE. ARCYDZIEŁO Z DIAMENTÓW, SZAFIRÓW, RUBINÓW I ŚWIATŁA

Jajko mozaikowe jest jak witraż z platyny, diamentów, szafirów, szmaragdów i rubinów. To jedno z najoryginalniejszych i najpiękniejszych jajek Fabergé. Jest to zarazem jedno z ostatnich wielkich arcydzieł wykonanych w pracowni Fabergé.

Jajko mozaikowe jest puzderkiem w formie jajka, wykonanym z najdroższych jubilerskich materiałów: ze złota i platyny oraz diamentów, rubinów, szafirów, szmaragdów i pereł. Korpus jajka tworzy siatka z platyny i złota, której oczka inkrustowane są kamieniami szlachetnymi. Dzięki temu jajko jest jednocześnie ażurowe i błyszczy bielą diamentów, czerwienią rubinów, zielenią szmaragdów i błękitem szafirów.
Powierzchnię jajka zdobią pasy dekoracji i owalne medaliony. Charakter dekoracji jest zbliżony do struktury mozaiki. Oczka mozaiki wykonane są z kwadratowych kamieni szlachetnych, które tworzą na powierzchni jajka rysunek o motywach kwiatowych. Motyw kwiatów i charakter niespodzianki nadają dziełu sentymentalny charakter.
Niespodzianką ukrytą wewnątrz jajka jest owalna ramka w formie medalionu zwieńczonego koroną, umieszczona na postumencie w formie tralki. Dekoracja ramki utrzymana jest w stylu barokowym. W medalionie znajduje się portret pięciorga dzieci cara Mikołaja II i Aleksandry Fiodorowny. Są to ukazane z profilu córki Tatiana, Olga, Maria i Anastazja oraz syn Aleksy. Obraz namalowano emalią en grisaille w różowej tonacji, w stylu nawiązującym do techniki en camaïeu (nazwa tej techniki pochodzi od kamei). Na odwrotnej stronie medalionu znajdują się: obraz przedstawiający kosz z kwiatami oraz okolicznościowy napis.

JEGO STYL WYPRZEDZAŁ SWÓJ CZAS
Jajko mozaikowe
powstało w 1914 roku, na początku XX w., w okresie gdy pojawiły się pierwsze awangardowe nurty w sztuce. Sztuka abstrakcyjna narodziła się kilka lat wcześniej. Styl dzieła ma w sobie coś z ducha nowoczesności. Estetyka dzieła jest bliska stylowi art deco, który opanuje sztukę Zachodu dopiero w kilka lat później, po pierwszej wojnie światowej.
Pomysł stylu mozaikowego zainspirował złotników i spodobał się klientom. Już w dwa lata później, biżuteria naśladującą styl Jajka mozaikowego pojawiła się w ofercie znakomitej amerykańskiej firmy złotniczo-jubilerskiej Cartier.

ZAPROJEKTOWANE PRZEZ MŁODZIUTKĄ DZIEWCZYNĘ
Projekt Jajka mozaikowego wykonała dwudziestoletnia dziewczyna, córka jednego z mistrzów pracujących dla Fabergé, Alma Pihl. Było to drugi cesarski prezent wielkanocny zaprojektowany przez młodziutką artystkę. Rok wcześniej według jej projektu powstało Jajko zimowe. Oba dzieła należą do najpiękniejszych cesarskich prezentów wielkanocnych w formie jajek wykonanych przez petersburską pracownię Fabergé.
W 1914 roku w pracowni Fabergé w Petersburgu obowiązywała zasada, że cesarski prezent wielkanocny był wykonywany w drodze nieformalnego konkursu, do którego mogli przystąpić wszyscy mistrzowie i złotnicy. Każdy mógł wykonać projekt i przedstawić go Piotrowi Karolowi Fabergé, który oceniał wszystkie projekty i następnie decydował o realizacji jednego z nich. Zazwyczaj wykonywany był projekt proponowany przez mistrza kierującego pracownią Fabergé w Petersburgu. Jednak w 1913 i 1914 roku zrealizowano dwa wyjątkowej urody projekty wykonane przez Almę Pihl.

POMYSŁ Z „WYSZYWANKI”
Wiele lat po wykonaniu Jajka mozaikowego Alma Pihl opowiedziała w wywiadzie o tym jak wpadła na pomysł jego stylu i dekoracji. Mieszkała wtedy w Szwecji, dokąd wyjechała z Rosji po wybuchu rewolucji. Według jej opowieści pomysł na jajko mozaikowe przyszedł jej do głowy podczas czytania książki, w chwili, gdy promienie światła słonecznego padły na haftowaną serwetkę i prześwitując stworzyły kolorowy obraz na powierzchni stołu. Można powiedzieć, że pomysł stylu Jajka mozaikowego zrodził się ze światła i rzeczywiście jest to najbardziej świecące blaskiem klejnotów jajko Fabergé.

PREZENT WIELKANOCNY DLA CESARZOWEJ ALEKSANDRY
Jajko mozaikowe było prezentem od cara Mikołaja II dla jego ukochanej żony cesarzowej Aleksandry Friodorowny. Był to prezent o prywatnym charakterze, na co wskazuje umieszczenie w jajko jako niespodzianki miniatury portretowej dzieci pary cesarskiej.
Jajko mozaikowe zostało podarowane cesarzowej Aleksandrze 6 kwietnia 1914 roku w czasie hucznie obchodzonych świąt wielkanocnych. Tuż po świętach zostało umieszczone w jednym z prywatnych pokoi cesarzowej w Pałacu Zimowym.

JEST NIEWIELKIE I DZIWNIE PODPISANE
Dokładny koszt wykonania dzieła jest nieznany, jednak ze względu na jego styl i ogromną ilość użytych do jego dekoracji kamieni szlachetnych należy przyjąć, że było to jedno z najdroższych jajek wykonanych przez Fabergé.
Jajko mozaikowe jest niewielkie, ma zaledwie 95 mm długości, a umieszczona wewnątrz niego ramka 79 mm. Dzieło jest bardzo nietypowo oznaczone puncami i cechami złotniczymi. Obok sygnatury firmy Fabergé, znajduje się punca z imieniem Gustawa Fabergé. Wśród badaczy punca ta jest uznawana za „okolicznościową”. W 1914 roku mijała setna rocznica urodzin Gustawa. Jest bardzo prawdopodobne, że Piotr Karol Fabergé chciał w ten sposób uczcić pamięć swojego ojca. Prócz tych oznaczeń jajko jest również oznaczone datą: 1914.

KUPIONE DO ZBIORÓW KRÓLEWSKICH W LONDYNIE
W 1917 roku razem z innymi skarbami należącymi do Mikołaja II i jego rodziny zostało skonfiskowane. Już w 1933 roku zostało wystawione na sprzedaż na aukcji w Londynie. Jajko mozaikowe zakupił król Anglii Jerzy V. Miało być prezentem z okazji urodzin jego małżonki królowej Marii. Od tego czasu Jajko mozaikowe znajduje się w zbiorach królewskich w Londynie. Zdecydowanie jest to jedno z najcenniejszych i najpiękniejszych dzieł sztuki złotniczej znajdujące się w posiadaniu królowej Elżbiety II.

1914 – ROK NAJWIĘKSZYCH SUKCESÓW I SŁAWY FABERGÉ
Rok 1914 to okres największych sukcesów pracowni i rodziny Fabergé. Pracownia i firma zajmowały czołowe miejsce wśród złotników rosyjskich i wykonywała najbardziej prestiżowe zamówienia dworu cesarskiego.
W tym samym roku Agaton Fabergé, syn Piotra Karola, został zatrudniony przez Gabinet Jego Cesarskiej Wysokości przy katalogowaniu rosyjskich klejnotów koronnych. Zaproszenie Agatona do prac komisji było dowodem najwyższego uznania i świadectwem mocnej pozycji domu jubilerskiego Fabergé wśród złotników rosyjskich. Najtrudniejszym i najważniejszym postawionym przed Agatonem zadaniem było ponowne umocowanie w berle cesarskim ważącego 189 karatów diamentu Orłow, który się poluzował i wypadł. Warto dodać, że Orłow to największy historyczny diament znajdujący się w posiadaniu carów i najcenniejszy klejnot w ówczesnej Rosji.

SCHYŁEK WIELKOŚCI PRACOWNI FABERGÉ
Jednak był to ostatni tak znakomity rok w dziejach pracowni i przedsiębiorstwa Fabergé. Kryzys spowodowany pierwszą wojną światową, który bardzo mocno uderzył w całą branżę złotniczą dotknął również Fabergé. Przedsiębiorstwo traciło klientów, a wielu mistrzów powołano do wojska. W 1915 r. przedsiębiorstwo Fabergé musiało zamknąć salon handlowy w Londynie. Były to pierwsze oznaki zbliżającego się końca wspaniałej historii pracowni Fabergé.
Przedsiębiorstwo Fabergé istniało jeszcze kilka lat, ale czasy świetności należały już do przeszłości.

Opacowanie: dr Adam Szymański

1. Jajko mozaikowe. Widok całego dzieła i niespodzianki.
2. Widok Jajka mozaikowego.
3. Widok niespodzianki w formie medalionu umieszczonego na postumencie.
4. Widok Jajka mozaikowego.
5. Widok otwartego Jajka mozaikowego.
6. Widok górnej części Jajka mozaikowego.
7. Widok skarbów skonfiskowanych Romanowów wystawionych na sprzedaż.

EKSPERTYZY

Jeżeli posiadasz rosyjskie dzieło sztuki wykonane ze srebra
lub złota i potrzebujesz:

POTWIERDZENIE AUTENTYCZNOŚCI?
WYCENĘ lub EKSPERTYZĘ?
POMOCY W ZAKUPIE lub SPRZEDAŻY?

KSIĄŻKA

Fabergé.
Historia i arcydzieła

dr Adam Szymański

Lang 4 You

NAJLEPSZE LEKCJE
JĘZYKA ROSYJSKIEGO

SKUTECZNIE i SZYBKO

CAŁKOWICIE ZA DARMO

BEZ REJESTRACJI

Z NAMI

ARTYKUŁY